سینمای ایران » نقد و بررسی1399/07/01


خود‌انگیخته

همچون در یک آینه (86): نگاهی به بازی‌های مهران رجبی

شاهپور عظیمی
خانه‌ی پدری

 

دنیای بازیگری همواره برای بسیاری جذاب است. شاید خیلی‌ها به دنبال شهرت نباشند و همین‌که خود را روی پرده‌ی سینما ببینند؛ حتی نگاه‌شان به دنیای پیرامون نیز ممکن است تغییر کند. از سوی دیگر نمونه‌های فراوانی از بازیگران سینما ناخواسته به سوی بازیگری آمده و حتی بی‌آن‌که آموزشی در این عرصه دیده باشند بازی‌هایی پذیرفتنی از خود نشان داده و در سینما ماندگار شده‌اند. این البته انکار آموزش بازیگری نیست چرا که بازیگری «استاندارد»های گوناگونی دارد و هر بازیگری نمی‌تواند در قالب هر شخصیت و نقشی فرو برود و موفق نیز باشد. یکی از بازیگران سینمای ایران کار و زندگی و ܱشته‌ی تحصیلی‌اش ربطی به سینما نداشت اما سرانجام بازیگر شد؛ بازیگر پرکاری هم شد که حتی بازی‌هایش مورد توجه نیز قرار گرفت. مهران رجبی با سریال تلویزیونی بچه‌های مدرسه‌ی همت (۱۳۷۵) برای نخستین بار از نام و چهره‌اش پرده‌برداری شد و سپس در فیلم کودک و سرباز (۱۳۷۸) بازی‌اش آن‌چنان مورد توجه قرار گرفت که حتی در هیجدهمین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم فجر نامزد دریافت جایزه‌ی بهترین بازیگر نقش دوم نیز شد. او بار دیگر در فیلم هم‌دانشگاهی‌اش رضا میرکریمی، زیر نور ماه (۱۳۷۹) در نقش رییس یک حوزه‌ی علمیه ظاهر شد.

دردسر‌های عظیم یکی از عواملی که قطعاً در بازی رجبی مورد توجه بوده و شاید هنوز هم باشد حضور ذهنش و بازی بداهه است. او در نقش رییس حوزه‌ی علمیه حواسش هست که به سیدحسن (حسین پرستار) از ܷلاب و نوشابه خوردن‌شان در خیابان گلایه کند و ضمناً به او دلداری بدهد تا زود‌تر ملبس به لباس روحانیت بشود. رجبی که گفته می‌شود بیش از نیمی از مثنوی و اشعار شعرای دیگر را از حفظ است، در این صحنه از فیلم مصراعی از دیوان مولوی را بداهه می‌ܮواند: «سودش ندارد های من چون بشنود دل هوی او» و میرکریمی، تحت تأثیر این بازی بداهه؛ همین شعر را با صدای رجبی به عنوان «ورود به سایت فیلم زیر نور ماه» قرار داد. او سال‌ها بعد در پارادیس (۱۳۹۳) بار دیگر نقش یک روحانی را بازی کرد که این بار تجربه‌ی سالیان گذشته در بازیگری همراهش بوده است. شخصیت غلامعلی فراستی با بازی او یک روحانی ارشد حوزه‌ی علمیه است که به خارج آمده و سعی دارد آن چه می‌بیند نه تنها در وی ته‌نشین نشود بلکه یادش̠می‌ماند از خودش و لباسش به اندازه‌ی کافی حمایت کند.

شیرین زبانی‌های مهران رجبی و حاضرالذهن بودنش به‌سرعت به مذاق تهیه‌کنندگان و کارگردان‌های سینما و تلویزیون خوش آمد و سیل پیشنهادات ریز و درشت به سویش سرازیر شد و او را به یکی از پرکارترین بازیگران (بیش‌تر در تلویزیون) بدل کرد. خود‌انگیختگی او در مقام بازیگری که به‌سرعت می‌تواند موقعیت یک صحنه یا سکانس را تشخیص بدهد و خود را با دیگر شخصیت‌ها همراه کرده و حتӌ کاری کند که بازی‌اش به چشم بیاید یکی از عوامل موفقیت او در این عرصه است. او دیالوگ‌هایش را هرگز با طمأنینه بیان نمی‌‌کند. با این که لحنش تغییری نمی‌کند و تقریباً همواره با یک لحن حرف می‌زند اما آماده بودن دیالوگ‌ها در ذՇنش جبران مافات می‌‌کند. انگار همیشه جوابی در آستین دارد و منتظر است تا دیالوگ طرف مقابل خان݇‌ی پدری تمام شود تا او شروع کند اما به خاطر هوش سرشارش سعی دارد این ویژگی لابه‌لای ریتم دیالوگ‌هایش پنهان بماند. لحن او انگار استدلالی است. وقتی در سریال زیرزمین (۱۳۸۵) در نقش صابر با فرج فرجیان (فتحعلی اویسی) محاجه می‌کند لحنش خیرخواهانه و استدلالی است. زمانی که با پسرش صمد (سروش صحت) حرف می‌زند و می‌خواهد طوری نشود که او از راه به در برود به پدری مهربان تبدیل می‌شود که راه و چاه را می‌شناسد و انگار خودش همه را امتحان کرده و

آرشیو

سینماهای تهران


سینمای شهرستانها


آرشیوتان را کامل کنید


شماره‌های موجود


خبرنامه

به خبرنامه ماهنامه فیلم بپیوندید: