غبار میمون اثری نامیمون

پژمان بازغی در نمایی از فیلم غبار میمون

غبار میمون به کارگردانی آرش معیریان و تهیه کنندگی سعید مرادی بیشتر شبیه گزارش است تا فیلم و تقابل نیروهای امنیتی با سرویس های جاسوسی جهانی را روایت می‌کند. فیلمی با ادعایی دهن پرکن اما به شدت سطحی و شعاری، که در آن روایت دچار آشفتگی، ابهام و اغراق است و در قالب کوچک اجرای معیریان نمی‌گنجد. دوربین روی دست آزار دهنده، قاب‌های کج پی در پی و غیر ضرور و بی هدف در هر نما و از هر زاویه‌ای که نه با میزان هیجان و اضطراب داستان نسبتی دارد و نه تاثیری بر حس و حال و فضای فیلم می‌گذارد‌. پرش‌های زمانی و مکانی متعدد، انسجام داستان را مختل کرده و مخاطب را سردرگم و کلافه می‌کند و ادامه دیدن فیلم را دشوار می‌کند. دیالوگ‌های زیاد، بازی‌ها، گریم و طراحی لباس کاملاً تصنعی و ضعف در اجرا، غبار میمون را به اثری نامیمون بدل ساخته است.

اینکه کارگردان کمدی‌ساز به ساخت اثری جدی و مهم امنیتی و جاسوسی دست می‌زند به خودی خود ایرادی بر آن وارد نیست، اما زمانی که یک ایده بزرگ و مهم به کمدی فانتزی تقلیل می‌یابد جای تاسف دارد. زمانی که نمایش قدرت امنیتی‌اطلاعاتی فقط در دیالوگ‌های شعاری و سطحی خلاصه می‌شود، ایده و هدف را هر چقدر هم مهم و محترم باشد به ورطه نابودی می‌کشاند. تأکید بیش از اندازه بردیالوگ‌ها  و به کار بردن انبوهی از اصطلاحات جاسوسی، فلسفی، عقیدتی نه تنها امتیازی بر خاص بودن فیلم محسوب نمی‌شود بلکه بر سطحی و شعاری بودن آن دامن  می‌زند. اگر قرار است غبار میمون توجه و رضایت قشر روشنفکر و خاص سینما را جلب کند، باید از طریق تصویر حادثه و نماد به طور غیر مستقیم به نمایش درآید، چرا که سینما هنر تصویر است و اما مخاطب عام برای درک فیلم باید با خود لغت‌نامه همراه داشته باشد تا ابتدا معانی تک‌تک این اصطلاحات را بداند و بعد در ذهن خود ارتباط شان را با اتفاقات داستان مرور کند. اما سکانس پایانی یکی از کمدی‌ترین پایان‌های یک اثر جاسوسی‌امنیتی در تاریخ سینماست، که کودکی خردسال، حرفه‌ای‌تر از هر تروریست حرفه‌ای دست به اسلحه می‌شود و آدم می‌کشد و امیدوار باشیم که چنین صحنه‌هایی فقط در قالب تخیل و توهم باقی بماند تا جهان ترسناک‌تر از امروز خود نباشد و معصومیت کودکان با اندیشه قتل سلاخی نشود و آینده خود و جهان را بر اجساد کشته‌شدگان بنا نسازد.

سخن پایانی این که فیلم همان گونه که از نامش پیداست دچار توهم ناشی از مخدر غبار میمون شده به طوری که نه فلسفه ملاصدرا و آدورنو، نه رنگ ولعاب فیلم و لوکیشن‌های خارج از ایران و بازیگران بدون حجابش و نه ایده و ادعای بزرگش نتوانسته از آن اثری قابل دفاع بسازد.

[ماهنامه فیلم]