نگاهی به فیلم آرام بخش ساخته سعید زمانیان

الناز شاکر دوست در نمایی از فیلم آرام بخش

آرام بخش اولین اثر بلند سعید زمانیان، به نویسندگی زمانیان و پدرام امیری، درام اجتماعی است که به ادعای سازندگانش براساس داستان  واقعی ساخته شده و قصه دختر مجرد چهل ساله‌ای به نام آرام (الناز شاکردوست) را روایت می کند که قصد دارد سرپرستی نوازدی را به عهده بگیرد ولی در ادامه با مشکلات زیاد و مخالفت خانواده‌اش رو به رو می‌شود. فیلم پیش از آن که یک اثر منسجم سینمایی باشد، مجموعه‌ای از رفتارها و تصمیمات متناقض است، که نه تنها به روایت کمک نمی‌کند، بلکه آن را به اثری خنثی مبدل می‌سازد.

فیلم قرار است قدرت استقلال فکری، عملی و اقتصادی زنان را به نمایش بگذارد و به موضاعاتی چون ازدواج به هنگام، فرزندآوری و حضانت بپردازد، اما تناقض در روایت و اجرای سطحی با شکست مواجه می‌شود. در ابتدای فیلم صلاحیت آرام برای سرپرستی نوزاد تایید می‌شود و در ادامه به دلایلی که از قبل هم وجود داشته رد صلاحیت می‌شود و مجدداً بدون هیچ تغییر وضعیتی صلاحیتش تایید می‌شود، اما این خلاف حقیقتی است که در جامعه با آن روبه رو هستیم. شرایط حضانت به خصوص برای زن مجرد بسیار دشوار و فرایندی طولانی است. سینما عرصه روایت و شخصیت پردازی است، نه جایی برای دادن پیام به شکلی مستقیم و شعارگونه که هیچگونه تأثیرگذاری و همذات پنداری را در مخاطب بر نمی‌انگیزد.

فیلم آرام بخش از ضعف شخصیت‌پردازی رنج می‌برد، امین (صابر ابر) آن‌گونه که ادعا می‌کند عاشق تمام عیار نیست، مدیر پرورشگاه (بهناز جعفری) آن گونه که وانمود می‌کند دغدغه آینده کودکان پرورشگاه را ندارد و به اجرای قانون متعهد نیست و کاملاً هیجانی و شتابزده عمل می‌کند. پزشکی که گواهی بر سلامت روان آرام می‌دهد بر‌اساس احساس عمل می‌کند نه بر اساس علم روانشناسی و وجدان.

به جز الناز شاکردوست، بازی بقیه بازیگران در حد کلیشه‌ای از سایر بازی‌های گذشته خویش است. به عنوان مثال حسن پورشیرازی دقیقاً تکرار پیر پسر و زن و بچه است، پدری دیکتاتور با عقایدی پوسیده که به هر قیمتی خانواده را مجبور به اطاعت از خویش می‌کند. پایان فیلم نه پایانی باز است و نه پایانی خوش بلکه پایانی ناتمام است، نگاه پر از تردید و ترس آرام در سکانس آخر وقتی همه خانواده دور هم نشسته‌اند، این حس را به مخاطب القا می‌کند که تضمینی برای ادامه این آرامش وجود ندارد. در مجموع به نظر می‌رسد ایده آرام بخش می‌توانست به شکل بهتری ساخته و پرداخته شود.

[ماهنامه فیلم]