سینمای جهان » چشم‌انداز1394/08/16


پیچ‌وخم‌های تاریخی

آسیاتک (4): سینمای مالزی و موقعیت تازه‌اش

كیكاووس زیاری
«سفر» پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای مالزی

 

موفقیت مالی چند فیلم جدید مالزیایی باعث دلگرمی دست‌اندركاران صنعت سینمای این كشور آسیایی شده است. در شرایطی كه فیلم‌های هالیوودی صدرنشین جدول گیشه‌ی نمایش چند ماه اخیر مالزی بوده‌اند، ناگهان سه فیلم و در فاصله‌ی زمانی كوتاه توانستند به موفقیت‌های بالایی در این جدول برسند. از بین این فیلم‌ها كمدی اكشن پلیس اوو نه‌تنها موفق‌تر از بقیه بوده، بلكه توانسته به رقم فروش بالایی دست پیدا كند و با فروش یازده میلیون رینگیت (واحد پول مالزی) نام خود را وارد فهرست ده فیلم پرفروش تاریخ سینمای مالزی كند.
البته منتقدان و تحلیلگران سینمایی می‌گویند این موفقیت نباید باعث ذوق‌زدگی زیاد اهالی سینما شود. دست‌اندركاران سینمای مالزی هنوز هم مثل روزهای اول تأسیس آن، با مشكلات زیادی دست‌وپنجه نرم می‌كنند. وقتی صحبت از سینمای مالزی می‌شود، منظور صنعت سینمای كوچكی است كه سابقه و ریشه‌اش به دهه‌ی سی میلادی برمی‌گردد. فیلم‌های مالزیایی تلاش دارند آینه‌ی دوره‌های مختلف و پیچ‌وخم‌های تاریخی کشورشان باشند. مالزی تحولات و رویدادهای مختلفی را پشت سر گذاشته و سینمایش نیز همواره تحت تأثیر این تحولات بوده است.
در این كشور كه حدود 350 سالن نمایش دارد، تا یك دهه قبل سالانه حدود بیست فیلم سینمایی ساخته می‌شد. اما در پنج سال اخیر این وضعیت تغییر كرده و روند تولید فیلم بهتر و بیش‌تر شده است. آمارهای رسمی از رقم تولید چهل تا هشتاد فیلم در این سال‌ها حكایت می‌كند. این فیلم‌ها باید در رقابتی سخت با محصولات هالیوودی، بالیوودی و... تماشاگران بومی را جذب كنند. این در حالی است كه تلویزیون در رقابت با صنعت سینما هر سال بین سیصد تا چهارصد تله‌فیلم تولید و روی آنتن می‌فرستد. این تله‌فیلم‌ها با مضمون خانوادگی‌شان‌ تلاش دارند مردم عادی را به سمت خود بكشانند و به‌نوعی مانع از حضورشان در سالن‌های سینما شوند.
پلیس اوو منتقدان سینمایی سال 1975 را سال مهمی در سینمای مالزی ارزیابی می‌كنند. در این سال رنسانسی در صنعت سینمای كشور رخ داد و وضعیتش دگرگون شد. با موفقیت بالای مالی خانواده‌ی كومات محصول شركت فیلم‌سازی صباح فیلمز، تعداد زیادی شركت فیلم‌سازی مثل قارچ در مالزی روییدند. این مسأله به رشد فیلم‌سازی انجامید و تولیدات افزایش یافتند. سینمای مالزی در دهه‌ی هشتاد میلادی شاهد تغییرات زیادی بود. یكی از این تغییرات مهم و حیاتی تأسیس مركز ملی فیلم در سال 1981 بود. این مركز در كنار كمك به تولید تعداد بیش‌تری فیلم، به كیفیت هنری آن‌ها هم توجه داشت. طبق معمول، حمایت از فیلم‌سازان جوان و مستعد سرلوحه‌ی كارهای این مركز به حساب می‌آمد. تحولات تأثیر خود را در فرمول‌های متداول فیلم‌سازی كشور هم گذاشت. تقریباً تمام فیلم‌های سینمایی به صورت رنگی ساخته شدند و فیلم‌سازان برای ساخت كارهای تلویزیونی هم دعوت به همكاری شدند. فیلم‌های مالزیایی تا سال‌ها برای عموم مردم و بدون محدودیت سنی ساخته و به نمایش درمی‌آمدند. اما در سال 1996 اداره‌ای كار بررسی فیلم‌ها را به عهده گرفت و مأمور تصمیم‌گیری درباره محدودیت سنی تماشاگران شد. این اداره هدف اصلی كارش را مشاوره به والدین و كمك به آن‌ها برای انتخاب فیلم‌های مناسب اعلام كرد تا فرزندان‌شان به تماشای فیلم‌هایی با «موضوع‌های ناشایست و نامناسب» ننشینند.
صنعت سینمای مالزی در كنار تولید فیلم‌هایی به زبان بومی (مالایی) از تولید آثاری به زبان‌های چینی و تامیلی هم حمایت می‌كند. در همین رابطه راجینیكانت سوپراستار موفق و تامیلی‌زبان دهه‌ی هشتاد میلادی هند، محبوبیت چشم‌گیری در بین تماشاگران مالزیایی دارد. فیلم‌های تامیلی‌زبان مالزی و هندی فروش‌های بالایی در سینماهای مالزی دارند و رقیب سرسختی برای دیگر محصولات صنعت سینمای این كشور هستند.
سینمای مالزی در سال 1933 با فیلم لیلی و مجنون (بی‌اس راجهانس) اعلام موجودیت كرد. این فیلم بر اساس داستان كلاسیك ایرانی نظامی گنجوی ساخته شد و داستان معروف دو دل‌داده نگون‌بخت از دو قبیله‌ی متخاصم را تعریف می‌كند. بازیگران فیلم از بین اعضای گروه اپرای محلی كشور انتخاب شدند. با وجود موفقیت بالای مالی فیلم، تولید محصولات سینمایی رونق نگرفت و تنها چند سال بعد بود كه تجهیزات سینمایی از شانگهای وارد شد. تهاجم نظامی ژاپن به كشورهای همسایه و از جمله مالزی، اوضاع را تغییر داد. در فاصله‌ی سال‌های 1941 تا 1945 مالزی مستعمره‌ی ژاپن بود و كمپانی‌های فیلم‌سازی ژاپن در این كشور فعالیت می‌کردند. ژاپنی‌ها از لوكیشن‌های متنوع و مختلف مالزی بهره گرفتند و راه را برای پدیده‌ای باز كردند كه بعدها در مالزی رونق زیادی گرفت؛ لوكیشن‌های مالزی از آن زمان به بعد در بین كشور‌های خارجی محبوب شدند و به یک منبع مالی خوب و حیاتی برای این كشور تبدیل شدند. از این رو، مالزی هر سال میزبان تعداد زیادی از فیلم‌های سینمایی خارجی و هنرمندان بین‌المللی است.
حضور گروه‌های فیلم‌سازی در مالزی فقط ارز خارجی وارد نمی‌كند بلکه آن‌ها از هنرمندان و تكنیسین‌های بومی هم كمك می‌گیرند. این موضوع از یك طرف بازار كار ایجاد می‌کند و از سوی دیگر، به صورت یك كلاس درس برای آشنایی با تكنیك‌های جدید سینمایی عمل می‌کند. بالیوود هم صحنه‌های زیادی از محصولات خود را در شهرهای مختلف مالزی فیلم‌برداری می‌كند. رسانه‌های گروهی هند می‌نویسند بازیگران هندی در طول دوران فیلم‌برداری در لوكیشن‌های مالزی، لحظه‌ها و خاطرات خوشی را تجربه می‌كنند. از قرار معلوم، محبوبیت ستارگان هندی در مالزی كمك زیادی به خلق این لحظات شیرین می‌كند. این در حالی است كه هزینه‌های تولید فیلم‌های بالیوودی هم مثل محصولات هالیوودی و اروپایی، در مالزی به مقدار زیادی پایین می‌آید.
فیلم سفر كه در سال 2014 روی پرده رفت، با فروشی هفده میلیون رینگیتی پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای مالزی شد. داستان فیلم درباره زندگی پدری محافظه‌كار و سنتی است كه با دختر از فرنگ برگشته‌اش و نامزد او اختلاف پیدا می‌كند. سفر پدر و دامادش برای دعوت نزدیكان به مجلس عروسی، باعث می‌شود تا این دو درس‌های ارزنده‌ای درباره روابط خانوادگی و تحمل دیدگاه‌های مخالف یاد بگیرند. فیلم در كنار آموزش‌های اخلاقی (كه بسیار مورد توجه تماشاگران بومی قرار گرفت) استفاده‌ی بی‌نظیری از لوكیشن‌های فریبنده‌ی مالزی كرده و تصویری تماشایی و جذاب از آن‌ها به نمایش گذاشته است. با این حال فروش هفده میلیون رینگیتی (حدود چهار میلیون دلار) سفر فاصله‌ی زیادی با فروش 55 میلیون رینگیتی (حدود هجده میلیون دلار) تندوتیز7 دارد كه لقب پرفروش‌ترین فیلم خارجی تاریخ سینمای مالزی را به خود اختصاص داده است.

آرشیو

سینماهای تهران


سینمای شهرستانها


اس ام اس


آرشیوتان را کامل کنید


شماره‌های موجود


خبرنامه

به خبرنامه ماهنامه فیلم بپیوندید: