سینمای جهان » چشم‌انداز1394/03/31


زندگی، جنگ و سینما

زنان فیلم‌ساز فلسطینی راوی داستان‌های جنگی و خانوادگی

كیكاووس زیاری
آن‌ماری جاسر

 

نجوا نجار فیلم‌ساز زن سینمای فلسطین در سومین فیلم بلند سینمایی‌اش درباره «پسر یك آدم خیلی مهم» صحبت می‌كند. این فیلم با نام پسر یك آدم خیلی مهم در حالی جلوی دوربین می‌رود كه دومین فیلم نجار، چشمان یك دزد به كشورهای اروپایی فروخته شده و اوایل سال جدید میلادی روی پرده سینماهای این کشورها می‌رود. نجار امیدوار است كلید فیلم‌برداری كار تازه‌اش را اوایل ماه دسامبر و قبل از پایان سال بزند. او این فیلم را «داستانی عاشقانه درباره طلاق» توصیف می‌كند كه حال‌وهوایی جاده‌ای دارد. این موضوع به فیلم‌ساز كمك می‌كند تا سراسر خاك كشورش را همراه شخصیت‌های اصلی داستان طی كند و شمایی از وضعیت اقلیمی، اجتماعی و سیاسی فلسطین ارائه دهد. داستان درباره زندگی زوجی است كه برای اولین بار اجازه ورود به اسراییل را پیدا كرده‌اند؛ جایی كه از آن به عنوان سرزمین‌های اشغالی یاد می‌كنند. این در حالی است كه این دو در آستانه جدایی قرار دارند و درخواست طلاق داده‌اند. نجار به نشریه‌ی «اسكرین اینترنشنال» می‌گوید: «در طول سفر جاده‌ای آن‌ها، اتفاقات مختلفی رخ می‌دهد. آن‌ها تعدادی آدم بانمك را ملاقات می‌كنند و با حوادث جالبی روبه‌رو می‌شوند. این حوادث و آدم‌ها شخصیت‌های اصلی را تحت تأثیر قرار می‌دهند و پایان متفاوتی را برای آن‌ها رقم می‌زنند. نكته مهم این است كه عموم فیلم‌های فلسطینی داستان‌های‌شان را در نوار غزه و كرانه باختری رود اردن تعریف می‌كنند. به همین دلیل فكر می‌كنم این ایده جالبی است كه ما فیلم‌مان را در مكان تازه و متفاوتی فیلم‌برداری كنیم.»
نجار هم‌اكنون در حال انتخاب بازیگران اصلی فیلم است. هانی كورت از شركت فیلم‌سازی «اوستورا فیلمز» كه تهیه‌كننده كارهای كوتاه و بلند قبلی نجار است، تولید این فیلم را نیز بر عهده دارد. با این وجود به دلیل مشكلات مالی، قرار است چند تهیه‌كننده فلسطینی و بین‌المللی هم در این پروژه مشارکت داشته باشند. از این رو نجار باید فیلم‌نامه را در اختیار این تهیه‌كنندگان هم قرار نجوا نجار بدهد و امیدوار باشد که آن‌ها هم داستانش را بپسندند. از آن‌جا كه فیلم‌های فلسطینی طرف‌داران زیادی در بین تهیه‌كنندگان اروپایی و حتی آمریكایی دارند، به نظر می‌رسد نجار برای جذب سرمایه‌ی لازم مشكل چندانی نداشته باشد.
اولین فیلم او با عنوان انار و درخت مر در سال 2008 توجه جشنواره‌های بین‌المللی و سرمایه‌گذاران خارجی را به خود جلب كرد و سرانجام در بیش از هشتاد جشنواره كوچك و بزرگ بین‌المللی به نمایش درآمد و جایزه‌ای از جشنواره‌ی سن سباستین اسپانیا هم گرفت. نمایش عمومی چشمان یك دزد هم از ماه اوت در کشورهای عربی آغاز خواهد شد و تا امروز به بیش از سی كشور جهان فروخته شده است. در ضمن نمایش فیلم در یونان با موفقیت همراه بوده است. جشنواره بین‌المللی فیلم فجر هم در ماه گذشته، این فیلم را نمایش داد.
اما نجوا نجار تنها فیلم‌ساز زن فلسطینی نیست كه در سینمای حرفه‌ای فعالیت دارد. آن‌ماری جاسر هم این روزها در تدارك كارگردانی فیلم بلندی به نام واجب است. او در گفت‌وگو با رسانه‌ها اطلاعات تازه‌ای ارائه داده که نكته‌ی جالبش این است كه داستان فیلم او هم درباره مسائل داخلی یك خانواده فلسطینی است، نه درگیری‌های سیاسی فلسطین و اسراییل. واجب درباره پدر بداخلاقی است كه در صدد برقراری رابطه تازه‌ای با پسر جوانش است. اما تیرگی روابط آن‌ها به قدری است كه ارتباط مجدد به‌نوعی یك امر محال به نظر می‌رسد. به گفته‌ی جاسر 41ساله: «این یك كمدی سیاه درباره روابط ازهم‌گسیخته‌ی پدر و فرزندی است. پدر بعد از مدت‌ها به خانه برمی‌گردد و خیلی زود متوجه می‌شود که برای برقراری روابط تازه با فرزندش (كه او را یك بیگانه می‌داند) با مشكلات زیادی روبه‌روست. كل داستان در یك روز و در شهر نظره اتفاق می‌افتد.» جاسر كه در كارنامه‌اش فیلم‌های تحسین‌شده‌ای مثل وقتی تو را دیدم و نمك دریا را دارد و برای كار تازه‌اش به دنبال چند سرمایه‌گذار بین‌المللی است، به این نكته اشاره کرده است كه تولیدات فلسطینی نیازمند كمك مالی تهیه‌كنندگان مستقل خارجی و به‌ویژه فرانسوی‌ها هستند. صالح بكری بازیگر جوان و خوش‌آتیه فلسطینی، یكی از بازیگران اصلی واجب است. او قبل از این در گلوله‌باران بازی كرده و تماشاگران عرب و بین‌المللی به زودی او را در فیلم زینزانا (مجید الانصاری) خواهند دید.
رسانه‌های گروهی در عین حال به این نكته اشاره کرده‌اند كه این اولین بار است كه جاسر (كه در بیت‌اللهم در كرانه باختری با استقبال اهالی روبه‌رو شد) به خانه برمی‌گردد تا فیلمی را با عوامل بومی در مرز اسراییل بسازد. او در این مورد گفته است: «داستان فیلم در عین حال موقعیت و وضعیت فلسطینی‌ها را هم به نمایش می‌گذارد. تماشاگران وضعیت اجتماعی و اقتصادی اهالی محل و هم‌چنین زندگی و ادامه حیات در طول جنگ را در كنار داستان این پدر و پسر خواهند دید. البته این مسائل به شكلی مستقیم یا شعاری به نمایش درنخواهند آمد.»
چشمان یك دزد جاسر در كنار كارگردانی واجب یكی از تهیه‌كنندگان اصلی زن تروایی است که دیكتونا هود آن را كارگردانی می‌كند. فیلم برداشتی آزاد و امروزی از یکی از نمایش‌نامه‌های كهن اوریپید (یوریپیدس) نمایش‌نامه‌نویس یونانی است. خط اصلی داستان درباره تأثیرات جنگ بر زنان است. داستان درباره آن دسته از زنان سوریه‌ای است كه زندگی‌شان بر اثر جنگ خانمان‌سوز داخلی چهار سال اخیر تباه شده است. یك شركت فیلم‌سازی انگلیسی در تولید فیلم به تهیه‌كنندگان عرب آن كمك می‌كند. دو نقش اصلی فیلم را هیام عباس بازیگر زن فلسطینی و عمر واكد ستاره‌ی سرشناس مصری بازی می‌كنند. با وجود این‌كه زنان سوری شخصیت‌های محوری داستان هستند، جاسر می‌گوید: «این داستان در هیچ منطقه‌ی خاصی اتفاق نمی‌افتد و به مكان ویژه‌ای اختصاص ندارد. در واقع داستان درباره زنانی است كه می‌خواهند خودشان را با شرایط سخت جنگ وفق دهند و زندگی‌شان را ادامه دهند.»
مضمون فیلم برای جاسر آشنا است. او که به عنوان شاعر و فعال اجتماعی هم شناخته می‌شود، از سال 2001 با دوربینش به بررسی مسائل مردم فلسطین در قالب فیلم‌های کوتاهش پرداخت و در سال 2007 با ساختن اولین فیلم بلندش، اولین فیلم‌ساز زن فلسطینی شد. فیلم نمك دریای او در سال 2008 داستان زنان آمریكایی را به تصویر كشید كه والدین‌شان مهاجران فلسطینی بودند. این فیلم نام او را در بین منتقدان و دوست‌داران جدی سینما در سطح وسیعی مطرح كرد. جاسر می‌گوید: «دغدغه‌های ذهنی‌ام فقط شامل مسائل فلسطین نمی‌شود؛ در واقع مسائل مردم جهان عرب هم به اندازه مشكلات و مردم فلسطین برایم اهمیت دارند.»

آرشیو

سینماهای تهران


سینمای شهرستانها


اس ام اس


آرشیوتان را کامل کنید


شماره‌های موجود


خبرنامه

به خبرنامه ماهنامه فیلم بپیوندید: