سینمای جهان » گفت‌وگو1394/10/20


آدم‌كشِ عاشق

آسیاتک (13): هنرهای رزمی و اوج‌گیری سینمای تایوان

كیكاوس زیاری
هو شیائوشین

 

آدم‌کش (هو شیائوشین) در نهایت از بین رقیبان رشته‌ی اسكار بهترین فیلم خارجی حذف شد و گروهی را حیرت‌زده کرد. با این وجود نه‌تنها منتقدان «سایت اند ساند» آن را به عنوان بهترین فیلم سال 2015 انتخاب كردند بلکه برخی از دیگر منتقدان مطرح نیز درباره‌اش چنین نظری دارند. داستان فیلم در دوران حكومت سلسله‌ی تانگ در قرن نهم میلادی رخ می‌دهد. یك آدم‌كش حرفه‌ای زن، مأمور كشتن یك مقام فاسد دولتی می‌شود. اما مأموریت در مسیر غلطی می‌افتد و زن جوان دل‌باخته كسی می‌شود كه نباید بشود. هو شیائوشین در این گفت‌وگو از علاقه‌اش به ساخت فیلمی در ژانر محبوب هنرهای رزمی گفته و نکته‌های جالبی را برملا کرده است.

از تاریخ گونه‌ی ووشو و آثارش بگویید.
كلمه‌ی وو به دو معنی «بریدن» و «توقف» است؛ و هم‌چنین اشاره و ارجاعی است به سلاح. معمولاً شمشیری كه توسط آدم‌كش/ قهرمان داستان حمل می‌شود. این ژانر در دوران حكمرانی سونگ (960 تا 1279) خیلی معروف شد. این داستان‌ها معمولاً به تعریف ماجراهای سربازی می‌پردازند كه علیه یك رهبر سیاسی فاسد قد علم می‌كند. قهرمان باید برای توقف فساد و کشتار مردم بی‌گناه، تبدیل به یك آدم‌كش شود. داستان‌های ووشویی با مضمون پایان دادن به خشونت از طریق توسل به آن مرتبط هستند. گرچه اقدام آن‌ها با انگیزه‌های سیاسی است، اما سفر قهرمان حال‌وهوایی حماسی دارد و شامل تحول‌های فیزیكی، احساسی و روحی و روانی می‌شود. در دوران حكومت تانگ، شاعر برجسته‌ای به نام لی بای تعدادی شعر درباره آدم‌كش‌ها سرود. آن‌ها اولین مثال‌ها در ارتباط با ادبیات ووشویی موجود است. این داستان‌ها با آن‌که اغلب الهام گرفته از حوادث و ماجراهای واقعی هستند، برای من بسیار امروزی به نظر می‌رسند. ووشو یكی از قدیمی‌ترین ژانرها در ادبیات چین است و امروز شما می‌توانید رمان‌های بی‌شماری را در این رابطه پیدا كنید. آشنایی خودم با آن‌ها به دوران دبیرستان برمی‌گردد که خیلی زود مشتاق خواندن‌شان شدم.
اولین رویارویی‌تان با فیلم‌های ووشویی چه زمانی بود؟
آن‌ها هم در كنار بقیه‌ی فیلم‌هایی بودند كه از بچگی تماشا می‌كردم. آویزان بزرگ‌ترها می‌شدم تا مرا هم به سینما ببرند. در دوران متوسطه با دوستانم به سینما می‌رفتم. همیشه اولین نمایش فیلم‌ها در اولین روز نمایش مال ما بود. در شهر ما فنگشان فقط چهار سالن سینما وجود داشت که سه‌تای‌شان فیلم نشان می‌دادند و چهارمی مخصوص اپرا و تئاتر بود. سرانجام برای حضور در مدرسه‌ی فیلم راهی تایپه شدم. تا یك سال بعد از پایان تحصیل، در كار خریدوفروش وسایل رایانه بودم. اما به‌مرور وارد صنعت سینما شدم و كارم را با نوشتن و دستیاری كارگردان شروع كردم. در طول این سال‌ها هیچ‌وقت مطالعه‌ی رمان‌های ووشویی را رها نكردم.
چه زمانی تصمیم گرفتید از رمان «نی یینیانگ» اثر پی ژینگ اقتباس کنید؟
در دانشگاه بخش اعظمی از ادبیات دوره‌ی حكمرانی تانگ را خواندم. در آن دوران داستان كوتاه «چوآنجی» از این نویسنده، خیلی معروف و محبوب بود. در این داستان‌ها تعداد زیادی شخصیت زن وجود دارد. ایده‌ی تبدیل یك شاهزاده‌خانم به یك آدم‌كش را دوست داشتم. كتاب را به خاطر سپردم و از زمانی كه وارد عرصه‌ی فیلم‌سازی شدم، به اقتباس از آن فكر می‌كردم.
پس مدت‌ها بود که در فكر ساخت یک فیلم ووشویی بودید.
برای هر چیزی، جریان و روالی وجود دارد. همان ابتدا فهمیدم که نمی‌توانم به فروش فیلم بی‌توجه باشم. باید به گیشه فکر می‌کردم و توانایی‌هایم را به عنوان فیلم‌ساز به نمایش می‌گذاشتم. قدم اول، كسب اعتماد آدم‌هایی بود كه با آن‌ها كار می‌كردم؛ تا بتوانم سرمایه‌گذاری‌شان برای فیلم‌های بعدی‌ام را داشته باشم. در آن زمان همه می‌خواستند كمدی بسازم و من هم همین كار را كردم. این فیلم‌ها بازار خیلی خوبی داشتند. بعد از اثبات خودم، صاحب موقعیتی شدم كه به من اجازه‌ی ساخت فیلم‌هایی را می‌داد كه دوست داشتم؛ فیلم‌هایی درباره تجربه‌های شخصی خودم از دوران كودكی و رشدم. اما دلیل این همه تأخیر در ساخت فیلمی ووشویی كاملاً مشخص است. این فیلم‌ها سخت‌ترین تولید را دارند و طراحی صحنه‌های رزمی و میزانسن‌ها زمان می‌برد. در سال‌های اخیر بارها این فكر به ذهنم آمد كه اگر زودتر یک فیلم ووشویی نسازم، پیرتر می‌شوم و دیگر نمی‌توانم سراغ آن بروم. با این حال، اصلاً كار ساده‌ای نبود چون پس‌زمینه‌ی تاریخی و فرهنگی حكومت تانگ بسیار پیچیده است. به همین دلیل اغلب فیلم‌سازان ترجیح می‌دهند که سراغ این دوره‌ی تاریخی نروند.
کار روی فیلم‌نامه چه‌طور پیش رفت؟ از همكاری‌تان با سه فیلم‌نامه‌نویس دیگر بگویید.
یكی از آن‌ها، ژی‌های منگ، نویسنده‌ی مورد تحسینم و متخصص دوران تانگ است. با او و دیگر فیلم‌نامه‌نویسان خیلی صحبت کردیم. بحث اصلی درباره پس‌زمینه‌ی تاریخی فیلم بود. جزییاتی از دربار حكومتی آن دوران جمع‌آوری كردیم. دنبال جزییاتی بودیم كه ظرفیت دراماتیك داشته باشند. این مهم‌ترین نكته برای تعیین لحظه‌های تاریخی و بزنگاه‌های داستان بود؛ و لازم بود قبل از اندیشیدن به توانایی‌ها و ظرفیت‌های درونی شخصیت‌ها، این موضوع را بدانیم.
شو كی و چانگ چن از همان ابتدای كار درگیر پروژه شدند؟
از زمانی كه فیلم‌نامه را می‌نوشتیم، آن‌ها در ذهنم بودند. شو كی در فیلم‌های قبلی‌ام بازی كرده است و با احساسات او آشنایی دارم. می‌دانم كه چانگ چن هم چه‌گونه می‌تواند با نقش خو بگیرد.
بزرگ‌ترین چالش بازیگران فیلم چه بود؟
رسیدن به درست‌ترین گام بیانی و احساسی، متناسب با شخصیت‌های‌شان كه به یك زبان بسیار قدیمی صحبت می‌كردند. زبان محاوره‌ای با زبان نگارش در آن دوران بسیار فرق می‌كرد. آن‌ها باید تمرین زیادی می‌كردند تا بتوانند اجرایی خوب داشته باشند.
معمولاً در زمان فیلم‌برداری، فیلم‌نامه‌ها را كنار می‌گذارید. این اتفاق درباره این فیلم هم افتاد؟
با این‌كه زمان زیادی را صرف فیلم‌نامه كردیم، با شروع فیلم‌برداری با واقعیت زمان حاضر روبه‌رو شدیم. بعد از دیدن بازیگران در آن لباس‌های قدیمی برای اولین بار، و آن نورهای طبیعی لوكیشن كه تصویر را تحت تأثیر قرار می‌دادند، نوعی تعدیل و سازگاری ضروری بود. وقتی به لوكیشن می‌روم، باید تمام جوانب كار را در نظر بگیرم تا بتوانم خودم را متقاعد كنم كه این صحنه‌ای از گذشته است و طعم و چاشنی حكومت تانگ را در خود دارد. بعد از آن است كه احساس می‌كنم حالا می‌شود كلید فیلم‌برداری را زد. در كنار خلق فضای مورد نظر، باید برخی لحظه‌های دراماتیك را اصلاح و بازبینی كنیم. پس فیلم‌نامه هم برای همراهی با این موضوع، دستخوش تغییر می‌شود.
در این‌جا هم از قانون «تمرین ممنوع» استفاده کردید؟
كاملاً، تمرین ممنوع. تنها تمرینی كه انجام دادیم برای یك سكانس رقص بود. این كار هم فقط برای این بود كه طراحی حرکت‌ها را به خاطر بسپاریم و یادآوری كنیم. تمام صحنه‌های دیگر و از جمله سكانس‌های نبرد، خودجوش و فی‌البداهه‌اند.
آدم‌كش هشت سال بعد از آخرین فیلم‌تان پرواز بادکنك قرمز به نمایش درآمد. از تغییرهای گسترده‌ای بگویید كه طی این مدت در صنعت سینمای آسیا رخ داده است.
سه سال از این هشت سال را در جشنواره‌ی فیلم تایپه گذراندم. پنج سال بعدی هم مدیر مراسم جوایز اسب طلایی (گلدن هورس) بودم. از این منظر به چشم‌انداز سینمای معاصر آسیا نگاه كردم و نه از دید یك فیلم‌ساز. در فیلم‌های چینی تحول عظیمی، سال به سال، صورت گرفته است. تولیدات هنگ كنگ نیز به شكل قابل‌توجهی كاهش یافته است. این یك واقعیت انكارناپذیر است كه بازار فیلم بومی در چین در حال گسترش است. با افزایش تعداد سالن‌های نمایش و تعداد جمعیت، این مسأله جای شگفتی و تعجب ندارد. ولی متأسفانه بازار تایوان كوچك‌تر شده است و فیلم‌های كم‌تری در مقایسه با هشت سال پیش ساخته می‌شوند.

آرشیو

سینماهای تهران


سینمای شهرستانها


اس ام اس


آرشیوتان را کامل کنید


شماره‌های موجود


خبرنامه

به خبرنامه ماهنامه فیلم بپیوندید: