سینمای جهان » گفت‌وگو1394/07/25


حفظ امید

آسیاتک (2): حرف‌های هانی ابواسد درباره فیلم تازه‌اش «بت»

كیكاووس زیاری

 

هانی ابواسد فیلم‌ساز مطرح فلسطینی، با فیلم جدیدش با عنوان بت نه‌تنها چهره‌ی تازه‌ای از سبك فیلم‌سازی خود ارائه داده، بلكه چهره‌ی تازه‌ای هم از كشورش فلسطین و مردم آن رو كرده است. اگر اخبار رسانه‌ای پر است از درگیری‌های جدید فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها، درام موزیكال و جوان‌پسند ابواسد - که در هلند تحصیل‌ کرده است - در دنیایی متفاوت سیر می‌كند.
بت سرشار از عشق به موسیقی و خوانندگی است و حكایت از آن می‌كند كه جوانان فلسطینی بجز مبارزه با نیروهای اشغالگر، در فكر زندگی معمولی و بهره‌گیری از مواهب مربوط به آن هم هستند. در كار تازه‌ی ابواسد خبری از لفاظی‌های آتشین انقلابی متداول نیست. در عوض، شور جوانی و احساسات خالص عاطفی و نگاه به موسیقی به عنوان بخش مهمی از زندگی روزمره به چشم می‌خورد. بت به‌نوعی بی‌سروصدا تولید شد و حال‌وهوایی شرح‌حال‌گونه دارد که البته شباهت زیادی به نمونه‌های مشابه موردپسند آكادمی اسكار ندارد. داستان برگرفته از ماجرای برنده شدن محمد عصاف جوان فلسطینی در مسابقات معروف «عرب آیدل» (بت عرب) است. محمد پس از آن‌كه با درهای بسته روبه‌رو شد با بالا رفتن از دیوار محل برگزاری مسابقه، خودش را به داوران رساند و به اجرای برنامه پرداخت. وی سال 2013 توانست در بین رقبای خود از كشورهای مختلف جهان عرب، جایزه‌ی بهترین خواننده‌ی سال را بگیرد. این مسابقه شبیه برنامه‌های مشابهی مثل «ایكس فاكتور» و «امریكن آیدل» است و هر سال بهترین چهره‌های مستعد عربی را انتخاب می‌كند.
بت تا به حال در چند جشنواره بین‌المللی به نمایش درآمده و به خاطر لحن متفاوتش با عكس‌العمل‌های متفاوتی روبه‌رو شده است. منتقدان سینمایی با ابراز تعجب از مضمون فیلم، به تأیید آن پرداخته‌اند و انتظار می‌رود نمایش عمومی آن در كشورهای مختلف (و به‌ویژه عربی و فلسطین) با استقبال روبه‌رو شود. هانی ابواسد كه برای درام‌های اجتماعی و سیاسی هم‌چون عمر و اینك بهشت نامزد دریافت جایزه‌ی اسكار بهترین فیلم خارجی‌زبان شد، با بت به دنبال برقراری ارتباط بیش‌تر و بهتر با تماشاگران است. او كه فیلم‌ساز شدن را به مهندس پرواز بودن ترجیح داد، در دو گفت‌وگوی متفاوت با «اسكرین اینترنشنال» درباره این فیلم و موضوع‌های دیگر صحبت کرده است.

چه‌طور سراغ این فیلم رفتید؟
از سال 2013 شروع شد، زمانی كه جایزه‌ی بخش نوعی نگاه جشنواره كن را گرفتم. دریافت این جایزه خیلی هیجان‌انگیز بود. از حضور این مرد جوان در مسابقات عرب آیدل هم هیجان‌زده شدم. خواهرم داستانی را برایم تعریف كرد كه چه‌گونه محمد راهی سفر شد و در مقابل تمام سختی‌ها و مشكلات قد علم كرد. وقتی از كن به خانه برگشتم، به جمعیت عظیمی پیوستم كه در میدان دور هم جمع شده و امیدوار بودند نام او را به عنوان برنده‌ی مسابقه بشنوند. در یك لحظه خودم را در بین هزاران نفری دیدم كه در حال شادی و جیغ كشیدن بودند. بالأخره بعد از كلی شكست و غم، ما نوعی از برنده شدن را داشتیم. یك سال بعد با علی جعفر دیدار کردم كه امتیاز تولید فیلمی سینمایی درباره محمد را در دست داشت. می‌خواست آن را با همكاری امیره دیاب تهیه كند. این فیلم اولین كار سینمایی این خانم تهیه‌كننده بود و بقیه‌ی سرمایه هم از سوی افرادی از فلسطین، قطر، هلند، دبی و انگلستان تأمین می‌شد.
بزرگ‌ترین چالش‌تان در زمان فیلم‌برداری چه بود؟
حفظ تعادل بین عناصر ملودرام و تأثربرانگیز قصه. ما به داستان و شخصیتی قوی نیاز داشتیم.
ساختن فیلمی درباره فلسطین امروزی چه مشكلاتی دارد؟
اولین بار است كه تلاش كرده‌ام فیلمی «مردم‌پسند» به مفهوم عامش بسازم که خودش یک چالش بزرگ بود. اكثر فیلم‌هایم حال‌و‌هوایی تراژیك دارند اما این یكی بیش‌تر تجاری است. این موضوع را می‌توانید از میزان قراردادهایی كه برای پخش و نمایش آن بسته‌شده دریابید!
فكر می‌كنید این داستان می‌تواند در جهان عرب سفر خوبی داشته باشد؟
بله. در كل داشتن تماشاگران بیش‌تر و وسیع‌تر برای آرمان فلسطینی‌ها خیلی خوب و سمپاتیك است. اما آن‌ها ضرورتاً نمی‌خواهند در تمام مدت درباره مشكلات فلسطین بشنوند. این یكی از معدود دفعاتی است كه داستانی از بدبختی و رنج و مصیبت نمی‌شنویم. انتظارم این است كه بت تبدیل به فیلمی پرفروش در خاورمیانه شود، زیرا محمد عصاف یك ستاره‌ی بزرگ در این منطقه است.
خواندن توفیك بكرام ستاره چه‌گونه است؟
خوب است. او فقط لب می‌زند (می‌خندد). ما از صدای خود عصاف استفاده كردیم.
نادین لبكی فیلم‌ساز هم در نقش كوتاهی ظاهر شده است. چهره‌ی مشهور دیگری هم هست؟
بله، وقتی نادین داستان را شنید گریه‌اش گرفت. خود عصاف هم حضور كوتاهی دارد و همین طور چند برنامه‌ساز تلویزیونی.
توزیع‌كنندگان زیادی فیلم را خریده‌اند. در فلسطین هم پخش می‌شود؟
بله. باید در هر گوشه از فلسطین به نمایش درآید. ولی خب، در فلسطین تعداد زیادی سینما و سالن نمایش وجود ندارد و به همین دلیل باید فیلم را در مكان‌های متفاوت دیگری به نمایش بگذاریم.
كار بعدی‌تان چیست؟
فیلمی با عنوان كوهی بین ما که به محض آماده شدن فیلم‌نامه‌اش، جلوی دوربین خواهد رفت. آن را با همكاری كمپانی فاكس قرن بیستم می‌سازم. در حال حاضر مشغول بازنویسی آن با براد دش نویسنده‌ی فیلم‌نامه‌ی پدران و دختران هستم.
سینمای فلسطین را چه‌گونه ارزیابی می‌كنید؟
از سال 1948 درگیر جنبش مقاومت هستیم و زنده نگه داشتن این مقاومت، خودش شكلی از مقاومت است. ساختن این فیلم‌ها به شكلی ناآگاهانه مستنداتی را خلق می‌كند كه می‌تواند در تاریخ حفظ شود و پرونده‌ی شما را زنده نگه دارد. این هم نوعی از مقاومت است.
آیا موافق این مسأله هستید كه فیلم‌های سینمای فلسطین، محدود و ملزم به مضامین خاص هستند؟
تا این لحظه، آگاهانه یا ناآگاهانه جنگ علیه تجاوز و متجاوز وجود دارد. مقاومت علیه تجاوز، مضمونی مشترك در فیلم‌های فلسطینی است. این مسأله بعضی وقت‌ها در داستانی كوچك و گاهی غیرمستقیم بیان می‌شود. قدرت طرف مقابل هر چه‌قدر بیش‌تر باشد، صدای انسانی قوی‌تر است. به‌واسطه‌ی قدرت و نیروی نظامی، اقتصادی و سیاسی، آن‌ها تلاش می‌كنند حقوق انسانی و اولیه‌تان را محدود كنند؛ و به همین خاطر است که تسلیم نشدن، به زندگی ادامه دادن و حفظ هویت به مضامین اغلب فیلم‌های سینمای فلسطین تبدیل شده‌اند.
شخصیت‌های فیلم‌های‌تان، افرادی مثبت و امیدوارند.
باورم این است که مهم‌ترین بخش و وجه مقاومت، امید است و این نكته كه دشمن قوی است و مبارزه با آن، كار ساده‌ای نیست. شما بدون امید نمی‌توانید جنبش مقاومت را حفظ كنید. برای همین مجبورید شعله‌ی امید را زنده نگه دارید. راه دیگری وجود ندارد. تنها شیوه، خلق امید برای ادامه‌ی حیات و تلاش است.

آرشیو

سینماهای تهران


سینمای شهرستانها


اس ام اس


آرشیوتان را کامل کنید


شماره‌های موجود


خبرنامه

به خبرنامه ماهنامه فیلم بپیوندید: